Περί Σεξουαλικής Ταυτότητας

Η Παραδοξότητα του Ευαίσθητου Άντρα


Μέχρι και το προηγούμενο καλοκαίρι, ακόμα κι αν τότε ήξερα πως κάτι τέτοιο δεν ίσχυε, εξακολουθούσα να ντρέπομαι και να φοβάμαι να παραδεχτώ, στον εαυτό μου πρώτα και κύρια, πως για ένα διάστημα στη ζωή μου η ιδέα ότι ίσως και να ήμουν ομοφυλόφιλος είχε καταλάβει την σκέψη μου.

Η αμφισβήτηση της σεξουαλικότητάς μου συνέβη την ταραχώδη περίοδο της εφηβείας. Τώρα είμαι είκοσι οκτώ χρονών. Οπότε για τα μισά χρόνια της ζωής μου το όλο θέμα παρέμενε ένα επτασφράγιστο μυστικό που ποτέ δε φαντάστηκα πως θα μοιραζόμουν.

Μεγάλωσα σε μια μικρή πόλη με ανθρώπους με μικρά μυαλά, όπου η συνήθης πατρική συμβουλή προς τον γιο ήταν να μην γίνει τρία πράγματα στη ζωή του: «κλέφτης, πρεζόνι και πούστης».

Η ίδια αυστηρή απαγόρευση δόθηκε και σε μένα με τον αδερφό μου.


Αγαπώ τον πατέρα μου, αλλά σαν παιδί υπήρχαν επίσης φορές που τον φοβόμουν.

Ο πατέρας μου είναι υπεύθυνος και συνετός κι έχει κάμποσα προτερήματα που υιοθέτησα απ’ αυτόν και χαίρομαι ιδιαίτερα που το έκανα.

Μαζί με τα θετικά, όμως, κληρονόμησα επίσης και τα ελαττώματά του και το χειρότερο ήταν πως οι ανασφάλειές του τον έκαναν ψυχολογικά βίαιο και συναισθηματικά χειριστικό.

Ισχυριζόταν πως ήταν ο πιο λογικός και συνεννοήσιμος άνθρωπος που ήξερε, αλλά μπορούσε να σε φέρει στα όρια της απόγνωσης από την ανικανότητά του να σε ακούσει.

Ήταν πάντα σωστός και ήσουν πάντα λάθος.

Τα κατάφερνε όλα τέλεια με την πρώτη, ενώ εσύ δεν ήξερες πού πάνε τα τέσσερα.

Στο μυαλό του διάλογος σήμαινε να παραδέχεσαι ότι έχει δίκιο.

Αν διαφωνούσες μαζί του, δεν τον σεβόσουν.

Αν τολμούσες να είσαι ανεξάρτητος, ήσουν αχάριστος.

Δεν μπορώ να θυμηθώ μία ενθαρρυντική λέξη, ένα απλό χαμόγελο, ένα μικρό επιδοκιμαστικό νεύμα, εκτός κι αν ό,τι έκανα συμφωνούσε μόνο με τα δικά του θέλω ή με ό,τι εκείνος έκρινε άξιο και σημαντικό.

Άκουγα κλασική μουσική γιατί αποσυμπίεζε σε ένα βαθμό το στρες που δεχόμουν και με έχει κοροϊδέψει γι’ αυτό.

Ξεκίνησα να κάνω skateboard, το οποίο θεωρώ ένα πανέμορφο άθλημα με μια υπέροχη φιλοσοφία, αλλά το μόνο που έβλεπε ήταν μερικούς αλήτες να ισορροπούν σε ένα κομμάτι ξύλο.

Επειδή δεν μπορούσε να καταλάβει.

Επειδή δεν ήθελε να καταλάβει.

Το να κατανοείς σημαίνει να βλέπεις τα πράγματα με διαφορετική ματιά κι αυτό απαιτεί από σένα έστω για λίγο να ξεχνάς τον εαυτό σου. Αλλά ένα εγωιστικό άτομο είναι τόσο προσκολλημένο στην ταυτότητά του ώστε κάθε διαφορετική άποψη, καθετί που θέτει σε κίνδυνο αυτή την ταυτότητα, είναι πάντα κακό.

Επομένως είναι αδύνατον για έναν εγωιστή να κατανοήσει, να συμπονέσει, να παραδεχτεί το λάθος του.

Έτσι στην οικογένειά μου ήσουν πάντα αυτός που όφειλε να απολογηθεί ακόμα κι αν το μοναδικό σου αμάρτημα ήταν ότι απλώς είπες τη γνώμη σου.

Συνεπώς έμαθα να μη μιλάω, να είμαι σιωπηλός, να τα κρατάω όλα μέσα μου για να γλιτώνω τη σκληρή κι αδικαιολόγητη κριτική που διαφορετικά θα ήταν αναπόφευκτη.

Έμαθα να αποφεύγω τις συγκρούσεις, να μην έχω το θάρρος της γνώμης μου και να μην διεκδικώ, γιατί δεν υπήρχε απολύτως κανένα νόημα.

Δεν κέρδιζα ποτέ.

Από ένα σημείο και ύστερα είχα μπει στον αυτόματο πιλότο. Χωρίς να χρειάζεται οι γονείς μου να παρεμβαίνουν, έκανα από μόνος μου αυτά που έστω εν αγνοία τους κι άθελά τους με είχαν διδάξει.

Ήμουν εκεί για να είμαι υπάκουος, να είμαι ο καλύτερος στο σχολείο, να ικανοποιώ τις ψυχολογικές τους ανάγκες, ενώ θα έπρεπε να συμβαίνει το αντίθετο.

Η ύπαρξή μου εξυπηρετούσε τον ίδιο σκοπό με αυτόν ενός τρόπαιου σε ένα σκονισμένο ράφι. Υπήρχα για να κάνω τους άλλους γονείς να ζηλεύουν και τους δικούς μου να πνίγονται από περηφάνια.

Δεν ένιωθα να με σέβονται, δεν ένιωθα να με εμπιστεύονται, δεν ένιωθα να με αγαπούν με τον τρόπο που το έχει ανάγκη ένα παιδί, ανιδιοτελώς.

Το να αρχίσω ξαφνικά να αμφισβητώ την σεξουαλικότητά μου σε ένα τέτοιο αυστηρό κι επικριτικό περιβάλλον ήταν για μένα μια εξαιρετικά τρομακτική και αγχωτική εμπειρία.

Πήγαινα κόντρα στη συμβουλή του πατέρα μου, βρόμιζα την εικόνα του τέλειου παιδιού που μόστραραν στην κοινωνία.

Φοβόμουν τη ντροπή και την απογοήτευση στο βλέμμα τους, μια ντροπή που δε θα ξεπλενόταν με τίποτα και που θα είχα προκαλέσει εγώ με το θράσος μου να είμαι κάτι διαφορετικό από αυτό που ήθελαν.

Οι ενοχές με κατάπιναν ζωντανό.

Αυτό που έκανε όμως την όλη εμπειρία τόσο τρομακτική δεν ήταν η σύγχυση που βίωνα, αλλά ότι δεν είχα κανέναν να στραφώ, κανέναν ώμο να ακουμπήσω, κανέναν να μου δώσει μια συμβουλή χωρίς την ίδια στιγμή να μην πρέπει να δεχτώ την άκαρδη κριτική και το αποδοκιμαστικό του βλέμμα.

Ήμουν ισοπεδωτικά κι ολότελα μόνος μου.


Ποιος ήταν όμως ο λόγος που με έκανε να ακροβατώ ανάμεσα σε δύο σεξουαλικές ταυτότητες, ενώ ήμουν στρέιτ στην πραγματικότητα;

Κατά τη γνώμη μου η εξήγηση έχει τρία μέρη.

 

1. Η Σχέση με το Αντίθετο Φύλο

Σαν παιδί ποτέ μου δεν περίμενα πως το ερωτικό παιχνίδι θα ήταν τελικά τόσο δύσκολο.

Με φανταζόμουν να έχω μια κοπέλα ίσως μέχρι την ηλικία των δεκαπέντε, να πηγαίνουμε βόλτες παρέα, να φιλιόμαστε για ώρες, να χουφτώνουμε ο ένας τον άλλο πάνω από τα ρούχα στις σκοτεινές αίθουσες ενός σινεμά.

Αλλά δεν σου ανατίθεται κάποια κοπέλα. Ίσως, βλέποντας όλους τους άλλους να έχουν μία (ή να λένε ψέματα γι’ αυτό), να νόμιζα πως έτσι γίνεται.

Κανείς δε μου είπε πως πρέπει να βγεις εκεί έξω και να κάνεις γνωστή σε όλους την παρουσία σου.

Κανείς δε μου είπε ότι θα σε απορρίπτουν στο 99,9% των περιπτώσεων και ότι, ακόμα κι αν καταφέρεις να βρεις μια κοπέλα, διατηρεί το δικαίωμα να αλλάξει την απόφασή της ανά πάσα στιγμή.

Αν μόνο μου είχαν μάθει να διαχειρίζομαι την απόρριψη, να μην την παίρνω προσωπικά, να αφήνω πίσω μου καταστάσεις που δε μου ταιριάζουν και να προχωρώ, να αναγνωρίζω τα συναισθήματά μου και να τα εκφράζω σωστά, να τα ελέγχω αντί να τα καταπιέζω.

Αν μόνο κάποιος μου είχε πει πως είναι πάντα προτιμότερο να είσαι ειλικρινής και να φανερώνεις με θάρρος τις προθέσεις σου. Στην περίπτωση που σου πουν όχι τουλάχιστον θα έχεις ανακουφιστεί από το βάρος της αβεβαιότητας ή, στην καλύτερη περίπτωση, θα πάρεις το πολυπόθητο ναι και θα βγεις με το κορίτσι.

Αλλά, αφού η αυτοπεποίθησή μου με μαεστρία υπονομευόταν για χρόνια, δεν είχα το θάρρος ούτε να πλησιάσω την κοπέλα που μου άρεσε και να της ζητήσω να βγούμε. Το τραγικό είναι πως τελικά της άρεσα κι εγώ. Δυστυχώς, το έμαθα πολύ αργά.

Έτσι προτίμησα να απομονωθώ. Νόμιζα ότι ήμουν ασφαλής στη μοναξιά μου. Ύψωσα έναν τοίχο γύρω μου για να με προστατεύει από τον πόνο, αλλά με αυτόν τον τρόπο επίσης εμπόδιζα καθετί καλό να με πλησιάσει.

Όσο πιο μόνος ήμουν, τόσο πιο σκεπτικός γινόμουν για τη σεξουαλικότητά μου. Ήταν ένας αυθαίρετος συλλογισμός ή μια παράλογη εκλογίκευση της αποτυχίας μου με το αντίθετο φύλο.

 

2. Μεγαλώνοντας σε μια Υπερβολικά Αρρενωπή Κοινωνία

Στο αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα Να τελειώνουμε με τον Εντύ Μπελγκέλ, με το οποίο έκανε το συγγραφικό του ντεμπούτο ο Εντουάρ Λουί, γινόμαστε μάρτυρες μιας παιδικής ηλικίας βαφτισμένης στη βία και την καταπίεση.

Οι συμμαθητές του Εντύ τον φτύνουν στο πρόσωπο, χτυπούν το κεφάλι του στον τοίχο. Τον χλευάζουν για τους τρόπους του και εφευρίσκουν καινούργιες μεθόδους να τον βασανίζουν και να τον κοροϊδεύουν.

Ο Εντύ, διαφορετικός από την αρχή, πιο ευαίσθητος και πιο θηλυπρεπής, με ενδιαφέροντα που δε θα έπρεπε παραδοσιακά να απασχολούν ένα αγόρι, αναθρέφεται σε μια εξαθλιωμένη κι αμόρφωτη κοινωνία χωρίς το παραμικρό ίχνος ανοχής, μια κοινωνία που επιχειρεί με κάθε τρόπο να καταπνίγει οποιαδήποτε διαφορετικότητα.

Οι άντρες της κοινότητας δουλεύουν κατά παράδοση στο εργοστάσιο και κάνουν βαριές δουλειές που τσακίζουν τις μέσες τους. Οι ίδιοι άντρες το βράδυ βρομοκοπώντας αλκοόλ για μια ανύπαρκτη ή κατασκευασμένη αφορμή θα σπάσουν τα μούτρα κάποιου κακομοίρη. Οι ίδιοι άντρες ενίοτε βρίζουν ή και χτυπούν τις γυναίκες τους, τις οποίες κι έχουν υποβιβάσει στον ρόλο της υπηρέτριας και της τεκνοποιού.

Οι έφηβοι μιλάνε μόνο για “μουνιά”. Κάνουν κόντρες με τα μηχανάκια. Περνούν σούζα μπροστά από τις κοπέλες ή σπινιάροντας για να δείξουν πόσο μάγκες και σκληροί είναι.

Σε αυτή την κοινωνία κάθε άντρας προσπαθεί να αποδείξει πόσο σκληρός είναι. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος για έναν άντρα να υπάρξει.

Οτιδήποτε αποκλίνει χαρακτηρίζεται ως αδελφή, γυναικωτός, πούστρα, πισωγλέντης, ντελίνας και όλα τα άλλα κοσμικά επίθετα που άφηναν μόνιμες πληγές στην παιδική ψυχή του συγγραφέα.

Στο μυθιστόρημα ωστόσο δεν είναι ποτέ ξεκάθαρο αν ο Εντύ είναι όντως ομοφυλόφιλος ή όχι.

Αυτό που έχει σημασία είναι πως του έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι είναι.

Γιατί όταν κάθε αντρικό πρότυπο στον περίγυρό σου υπάρχει μόνο σαν μια ακραία έκφραση ανδρισμού, τότε είναι λογικό να υποθέτεις πως οποιαδήποτε παρέκκλιση από τη νόρμα αναγκαστικά ανήκει στο αντίθετο άκρο.

Πόσο μάλλον όταν αυτή η εναλλακτική θεωρείται κατάπτυστη και απαγορευμένη.

Η απαγόρευση γεννά την ιδέα. Η εχθρότητα κάνει την ιδέα φόβο. Η διάρκεια και η ένταση των δύο συντρέχουν ώστε ο φόβος να γίνει εμμονή.

Χωρίς να έχω βιώσει τη βία που περιγράφει ο Λουί στο μυθιστόρημά του, κι εγώ ωστόσο, όπως ο Εντύ, στερούμουν ένα υγιές μέτρο σύγκρισης κι αναφοράς.

Από την άλλη, η ρητή απαγόρευση του να μην υπάρχω αυθόρμητα, αλλά μόνον υπό προϋποθέσεις, εξαιτίας της παρανόησης πως οι ετερόκλητες ιδιότητες του ευαίσθητου και του άντρα ήταν ασυμβίβαστεςμου καθιστούσε αδύνατον να συμφιλιωθώ με το ποιος ήμουν.

Τόσα χρόνια μετά, παρά τα βήματα που έχω κάνει, εξακολουθώ να μην καταφέρνω πάντα να εκδηλώνω τα συναισθήματά μου όταν ο πατέρας μου είναι μπροστά, ακόμα κι αν είναι απλώς για να του πω πως τον αγαπώ.

 

3. Παρανοήσεις για το τι Καθιστά Κάποιον Άντρα

Κάτω από τον τεμαχισμένο και στείρο τρόπο σκέψης μας, με τον οποίο έχουμε μάθει να βλέπουμε τα πράγματα απομονωμένα, η αλήθεια που μας διαφεύγει είναι ότι η ύπαρξη κατ’ ουσίαν χαρακτηρίζεται από ενότητα.

Μία προτροπή του Λεονάρντο Ντα Βίντσι προς όσους τον άκουγαν ήταν για αρχή να μάθουν να βλέπουν, να καταλάβουν πως καθετί συνδέεται με τα πάντα γύρω του.

Αλλά για να καταφέρεις να αντιληφθείς τον τρόπο με τον οποίο τα πράγματα συνδέονται, πρέπει επίσης να μπορείς να δεις τον τρόπο με τον οποίο είναι συγχρόνως διακριτά.

Η σύνδεση δε σημαίνει ταύτιση.

Όλες αυτές οι διαχωριστικές γραμμές, οι ανεπαίσθητες διαφορές, μερικές φορές είναι τόσο ισχνές που καταντούν αόρατες. Είναι συνηθισμένο αντιληπτικό σφάλμα να συγχέουμε ως ταυτόσημες καταστάσεις και συμπεριφορές που απλώς προσιδιάζουν σε έναν βαθμό.

Ο Άλντους Χάξλεϊ γράφει στον Θαυμαστό Καινούργιο Κόσμο«Ό,τι ενώνει στο μυαλό του ο άνθρωπος, η φύση δεν μπορεί να χωρίσει».

Έχουμε λοιπόν το κακό συνήθειο να παντρεύουμε έννοιες και να θεωρούμε αυτονόητη την ταυτόχρονη ισχύ τους.

Κάτι τέτοιο, όμως, όχι μόνο είναι προβληματικό, αλλά γίνεται κι επικίνδυνο.

Για παράδειγμα, το να διαφωνώ μαζί σου ή να εκφράζω μια διαφορετική άποψη δε σημαίνει συγχρόνως πως δε σε σέβομαι ή πως σε αντιπαθώ, όπως πολλοί δυστυχώς νομίζουν.

Με την ίδια λογική είναι πολλά αυτά τα οποία έχουμε συνδέσει με το τι σημαίνει να είσαι άντρας, αν κι εδώ είναι ίσως πιο εύκολο να τονίσω τι είναι αυτό το οποίο δεν σε καθιστά απαραίτητα ομοφυλόφιλο.

  • Το να μη σου αρέσει όλη την ώρα να βλέπεις “μπάλα”, να πίνεις μπίρες και να μιλάς για γυναίκες δεν σε κάνει γκέι.
  • Το να σου αρέσει η μοντέρνα τέχνη και να πηγαίνεις στο θέατρο, το να ξέρεις να εκτιμάς την αισθητική και τον πολιτισμό δεν σε κάνει γκέι.
  • Το να έχεις καλούς κι εκλεπτυσμένους τρόπους, το να περιποιείσαι και να φροντίζεις τον εαυτό σου δεν σε κάνει γκέι.
  • Το να φοβάσαι και να είσαι ευάλωτος, να συγκινείσαι και να κλαις, το να μιλάς για τα συναισθήματά σου δεν σε κάνει γκέι.
  • Το να σε ευχαριστούν πράγματα στο σεξ που θεωρούνται απαγορευτικά για τους άντρες, όπως το να σου βάζει δάχτυλο η κοπέλα σου, επίσης δεν σε κάνει γκέι.

Είσαι ομοφυλόφιλος μόνο όταν έλκεσαι ερωτικά από το ίδιο φύλο. Δεν υπάρχει απολύτως καμία άλλη προϋπόθεση.

Κι όμως τα ομοφοβικά στερεοτυπικά κατάλοιπα στον ψυχισμό του σύγχρονου άντρα είναι τόσο βαθιά ριζωμένα που το να δίνεις την εντύπωση ομοφυλόφιλου ταξινομείται ως μία από τις βασικές του φοβίες.

Για παράδειγμα, έρευνα του πολιτειακού πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια έδειξε πως πολλοί άντρες τείνουν να αποφεύγουν τις επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες για ψώνια γιατί ως πρακτική είναι πιο διαδεδομένη στις γυναίκες, άρα θηλυπρεπής, άρα γκέι.

Μόνο ένας άντρας που είναι ανασφαλής για τον ανδρισμό του θα φοβάται μήπως υποπέσει σε τέτοιες αυθαίρετες γενικεύσεις.

Μόνο ένας άντρας που είναι ανασφαλής για τον ανδρισμό του θα αγωνιά συνεχώς να τον αποδεικνύει και να τον διατυμπανίζει με μαγκιές, σκληράδες και χοντροκομμένες συμπεριφορές.

Αντιθέτως, ένας πραγματικός άντρας ξέρει ποιος είναι, είναι σίγουρος για τον εαυτό του και δεν τον νοιάζει η γνώμη του κόσμου.

Ένας πραγματικός άντρας μένει πιστός στον ηθικό του κώδικα, διατηρεί τον χαρακτήρα του ακμαίο και δεν λυγίζει κάτω από το βάρος των στερεότυπων.


 

Τελευταίες Σκέψεις

Οι άνθρωποι δε σταματούν ποτέ να με εκπλήσσουν με την ανημπόρια τους να βρουν μια ισορροπία. Το χειρότερο είναι πως θεωρούν αυτή τους τη συνήθεια σωστή και λογική. Ίσως γι’ αυτό η μετριοπάθεια ως λέξη και στάση έχει αποκτήσει αρνητική χροιά.

Από αντίδραση ή ανωριμότητα αγνοούν πλήρως την ύπαρξη μιας μέσης κατάστασης.

Αντιθέτως έχουν εξιδανικεύσει έναν δήθεν επαναστατικό τρόπο προσήλωσης —και κατ’ επέκταση τύφλωσης— στις απόψεις τους, λες και ο μόνος τρόπος για να υπάρξουν είναι να αυτοπυρποληθούν με τα ίδια τους τα πιστεύω.

Είμαστε όντα των άκρων.

Χαίρομαι που το να είναι κάποιος ομοφυλόφιλος ή διαφορετικός σήμερα δεν είναι κατακριτέο ούτε φέρει το ίδιο φορτίο ενοχής και ντροπής για το άτομο, αλλά πια έχουμε περάσει στον αντίποδα του να θεωρούμε μεμπτό οτιδήποτε μέχρι πρότινος ήταν δεδομένο.

Φτάσαμε στο σημείο να πιστεύουμε πως οτιδήποτε παρεκκλίνει είναι ο κανόνας, πως ό,τι δε συμφωνεί με τη νόρμα για κάποιο λόγο διατηρεί ένα ηθικό πλεονέκτημα.

Το να αποδεχόμαστε μια καινούργια κατάσταση, όμως, δε σημαίνει πως πρέπει αυτομάτως να αναιρείται ή να καταργείται η προγενέστερη. Να αμφισβητούμε, σίγουρα, αλλά ταυτόχρονα και να κρίνουμε. Να μην καίμε τα χλωρά μαζί με τα ξερά.

Να μη γίνονται η αντίδραση και η επαναστατικότητα αυτοσκοπός.

Βασισμένος στην προσωπική μου εμπειρία συμπεραίνω πως η σεξουαλική ταυτότητα δεν είναι κάτι τόσο συμπαγές και στέρεο όσο νομίζαμε. Εν μέρει δηλαδή συμφωνώ με το σύγχρονο αφήγημα της ρευστότητας, αλλά όχι με τον τρόπο που οι πολιτικές ταυτότητας ορίζουν την ρευστότητα.

Η ρευστότητα υπάρχει κυρίως ως παραπλάνηση και αποτελεί ένα αμιγώς κοινωνικό κατασκεύασμα.

Είναι πιο κοντά στη σύγχυση παρά στην επιλογή, όπως και στην δικιά μου περίπτωση. Δηλαδή με έναν ειρωνικό τρόπο το επιχείρημα “γεννήθηκα έτσι” αναλόγως την περίπτωση μπορεί να ισχύει αλλά και να αντικρούεται.

Η θεωρία του John Locke ότι τα παιδιά έρχονται σε αυτόν τον κόσμο ως λευκές κόλες χαρτί (blank slate theory) έχει εδώ και καιρό καταρριφθεί. Όλοι ερχόμαστε με συγκεκριμένες ιδιαιτερότητες, κλίσεις και ταπεραμέντο.

Το ποιος πραγματικά είσαι υπάρχει κάπου εκεί μέσα. Είναι πολύ εύκολο όμως να χάσεις τον εαυτό σου μέσα στον θόρυβο του περιβάλλοντος. Είναι πολύ εύκολο να καταλήξεις σε λάθος συμπεράσματα εξαιτίας του τι επιβάλλει κάθε εποχή.

Δεν μπορείς να με πείσεις πως σήμερα δεν υπάρχουν εκεί έξω νέοι άνθρωποι με την πεποίθηση πως είναι γκέι για τον αντίθετο ακριβώς λόγο από τον δικό μου. Από ένα εντελώς αυστηρό και επικριτικό περιβάλλον περάσαμε σε ένα πλήρως άναρχο και άκριτα ενθαρρυντικό.

Παιδιά τραβολογιούνται στα αίσχη των pride parades, εξαναγκάζονται λόγω μιας φυσιολογικής αμφιβολίας ή λόγω πλύσης εγκεφάλου σε επεμβάσεις αλλαγής φύλου.

Όσο κι αν διαφέρουν τα άκρα μεταξύ τους ως προς την σκοπιμότητα, συνεχίζουν να μοιράζονται το γεγονός πως παραμένουν άκρα. Και οι συνέπειες που επιφέρουν είναι οι ίδιες, ανισορροπία και σύγχυση, οι οποίες έχουν ψυχοσωματικές προεκτάσεις και γίνονται διακριτές ως και στη φαινομενολογία του σώματός σου (βλ. transgender).

Γιατί το σώμα σου έχει ευφυΐα. Όσο εσύ προσπαθείς να το πείσεις για κάτι πέρα από αυτό που είναι, τόσο το σώμα σου θα αντιδρά. Ο τεμαχισμός προκαλεί ένταση.

Το ζητούμενο αντιθέτως είναι η εναρμόνιση και η ευθυγράμμιση σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφοράς.

Μόνο ένα σημάδι, νομίζω, αξίζει να εμπιστεύεσαι σαν επιβεβαίωση ότι βρίσκεσαι στον σωστό δρόμο.

Η απάντηση σε ό,τι σε βασανίζει έρχεται πάντα με τη μορφή της ψυχικής ηρεμίας.

Και η ψυχική ηρεμία έγκειται στη συμφιλίωση όλων αυτών των παραδοξοτήτων που κουβαλούμε, στην ταυτόχρονη ειρηνική συνύπαρξη των αντιφάσεων.

Οπότε το μόνο που θα ήθελα να πω σε αυτόν τον νέο άνθρωπο εκεί έξω που είναι μπερδεμένος, που δεν ξέρει ποιος είναι και τι θέλει, είναι το εξής.

Μην βιαστείς να δώσεις μια ταυτότητα στον εαυτό σου, να πεις είμαι αυτό ή είμαι το άλλο. Μη βιαστείς γιατί ίσως κάνεις το λάθος να ταυτίσεις το ποιος νομίζεις ότι είσαι με το ποιος είσαι πραγματικά.

Δώσε χρόνο στον εαυτό σου. Κάνε υπομονή.

Είναι φυσιολογικό στην εφηβεία σου να είσαι μπερδεμένος.

Είναι φυσιολογικό σε αυτή την ηλικία να έχεις αμφιβολίες και προβληματισμούς.

Είναι φυσιολογικό στα δεκαπέντε σου χρόνια να μην έχεις ιδέα ποιος είσαι.

Είναι φυσιολογικό να αισθάνεσαι έτσι.

Δύο λέξεις που θα ήθελα να είχα ακούσει κι εγώ και πιστεύω αρκούν για να μας ηρεμήσουν.

Είναι φυσιολογικό.