Οι Κίνδυνοι Μιας Εύκολης Ζωής

“Ο άνθρωπος χρειάζεται τις δυσκολίες, είναι απαραίτητες για την υγεία του” – Carl Jung


Όσο κι αν ακουστεί ανόητο, παρακολουθούσα τη σειρά εποχής Downton Abbey όταν είχα αυτή τη μικρή στιγμή επιφοίτησης. Η σειρά περιστρέφεται γύρω από μια οικογένεια της αριστοκρατίας στη βρετανική επαρχεία των αρχών του προηγούμενου αιώνα και το υπηρετικό προσωπικό της. Σε κάθε επεισόδιο βλέπουμε τις μέρες, το δράμα και τα πάθη των χαρακτήρων και πώς αυτά υπάγονται στις αξίες και τα κοινωνικά πρέπει της εποχής. Η πλοκή και η ιστορία αλλάζει, προχωρά κι εξελίσσεται με την πάροδο των επεισοδίων, αλλά παρατήρησα μια κοινή συνισταμένη που διατρέχει τη ζωή όλων των μελών της οικογένειας.

Είναι αφόρητα εύκολη.

Πρωινό στο κρεβάτι, εφημερίδα και τσάι στο σαλόνι, απογευματινές χοροεσπερίδες, ουσιώδη έγνοια καμιά, ενώ ούτε ντύνονται μόνοι τους χωρίς τη συμβολή των μπάτλερ. Όντας εξαρτημένοι ακόμα και για τα απλά καθημερινά πράγματα, όπως το χτένισμα των μαλλιών τους, από το υπηρετικό προσωπικό, υποσκελίζουν τη χαρά και την ικανοποίηση που προσδίδει σε ένα άτομο η δυνατότητα να μεριμνεί για τον ίδιο του τον εαυτό κι έτσι καταλήγουν να περιφέρονται στην έπαυλη αχρείαστοι και άχρηστοι, αφού κανένας δεν τους έχει στην ουσία ανάγκη.

Αναζητούν διακαώς κάτι να απασχολήσουν τον εαυτό τους, κάτι να σβήσει τη δίψα για την ύπαρξη ενός σκοπού στην καθημερινότητά τους, να κάνουν κι αυτοί έστω κάτι, οτιδήποτε κι αν είναι αυτό, για να νιώσουν χρήσιμοι.

Αποτέλεσμα αυτού είναι εν τέλει να φτάνουν στο σημείο να δημιουργούν δράμα από το πουθενά ή να μεγαλοποιούν καταστάσεις χωρίς λόγο, για να τους αποδώσουν νόημα και να πιστέψουν πως καταπιάνονται με κάτι σημαντικό. Τσακώνονται γύρω από το ποιο κουτάλι είναι καταλληλότερο να συνοδέψει τη σούπα για το βραδινό γεύμα, απελπίζονται από τη δυσκολία του να βρουν έναν αξιόλογο κηπουρό ή τα χάνουν με το θράσος κάποιου που παίρνει την πρωτοβουλία να εμφανιστεί στην τραπεζαρία ακάλεστος.

Κι εκεί ήταν που η διαπίστωση έγινε τόσο ξεκάθαρη και προφανής σε μένα.

Η οικογένεια των Κρόουλι είχε μια τεράστια έπαυλη, απέραντες εκτάσεις, κοινωνικό κύρος και καταξίωση, μια έξοχη γκαρνταρόμπα, αλλά όσο ζηλευτή, ξέγνοιαστη και τέλεια φαινόταν η ζωή της οικογένειας σε πρώτο επίπεδο, άλλο τόσο η ευκολία αυτής της ζωής είχε καταστήσει τις υπάρξεις που διέμεναν στα πάνω πατώματα της έπαυλης μάταιες και άσκοπες.

“Μην εύχεσαι μια εύκολη ζωή, ευχήσου τη δύναμη να αντέξεις μια δύσκολη” – Bruce Lee

Ένιωσα έντονα πως σκοπός μας δεν μπορεί να είναι να διευκολύνουμε τις ζωές μας σε βαθμό νωχελικής απραξίας. Η ζωή πρέπει να ενέχει έναν βαθμό δυσκολίας και πρόκλησης. Γιατί μια ζωή περιττά εύκολη καταντά βαρετή και τα βαρετά πράγματα τείνουν να υπολείπονται σε νόημα. Κι όταν οι ζωές μας δεν έχουν νόημα γινόμαστε ευερέθιστοι, πικρόχολοι, υπερβολικοί κι αξιολύπητοι.

Αλλά η σημαντικότερη επίπτωση μιας ανιαρής κι εύκολης ζωής διαφαίνεται καλύτερα στα θέματα που απασχολούν το μυαλό μας. Χωρίς ένα μέτρο σύγκρισης που να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και να μας βοηθάει να διακρίνουμε την ουσία από την κατά φαντασίαν ασθένεια, φτάνουμε να πιστεύουμε ότι απασχολούμαστε με προβλήματα καίριας σημασίας, ενώ στην πραγματικότητα είναι τουλάχιστον ευτελή ή μπορεί να μην αποτελούν καν πραγματικά προβλήματα. Κι όπως είχε πει ο Μάρκος Αυρήλιος “η αξία ενός ανθρώπου μετριέται από την αξία των θεμάτων που τον απασχολούν”.

Ας αναλογιστούμε μια στιγμή τις δικές μας ζωές και το πόσο εύκολες κι ανώδυνες τις έχει καταστήσει η τεχνολογία, η επιστήμη και η πρόοδος. Καταρχάς έχουν εξαλειφθεί όλες οι πρωταρχικές ανάγκες επιβίωσης. Διαθέτεις καταφύγιο, είσαι προστατευμένος από τα στοιχεία της φύσης και τα θηρία, βρίσκεις την τροφή σου έτοιμη στα ράφια των σουπερμάρκετ κι έχεις πόσιμο νερό με το άνοιγμα μιας βρύσης.

Έχεις ζέστη τον χειμώνα και δροσιά το καλοκαίρι χάρη στο κλιματιστικό σου. Οι περισσότερες αιτίες θανάτου έχουν καταπολεμηθεί χάρη στην ιατρική. Η ψυχαγωγία και η εκπαίδευσή σου βρίσκονται άμεσα διαθέσιμες με ένα κλικ στην παλάμη του χεριού σου. Τα ταξίδια έχουν γίνει πιο γρήγορα κι ασφαλή από ποτέ. Είσαι σε θέση να γνωρίσεις, αν το επιθυμείς, περισσότερα για τον εαυτό σου, τις ανθρώπινες σχέσεις, τον κόσμο και το σύμπαν απ’ όλους τους ανθρώπους που έζησαν πριν από εσένα. Ειλικρινά κι αποδεδειγμένα, ζεις στην καλύτερη περίοδο που έχουμε βιώσει ποτέ.

Παρόλα αυτά, όλοι είναι δυστυχισμένοι. Και όλοι είναι δυστυχισμένοι γιατί όλοι είναι αχάριστοι.

Οργιζόμαστε επειδή το σήμα του Wi-fi δεν φτάνει μέχρι το μπάνιο, επειδή το κρέας ακουμπάει τις πατάτες μας, επειδή η πτήση, που έτσι κι αλλιώς μας έχει γλιτώσει τις βδομάδες που χρειάζονταν πρώτα για ένα υπερατλαντικό ταξίδι, έχει καθυστερήσει κάποια λεπτά. Πετάμε το κινητό μας και το σπάμε, ρίχνουμε το φαγητό στα σκουπίδια γιατί σιχαινόμαστε, παραπονιόμαστε και κάνουμε κακό χαμό σε υπαλλήλους που δε φταίνε σε τίποτα.

Η ευκολία με την οποία έχουμε τα πάντα μας έχει κάνει από τη μία φυγόπονους και ανεύθυνους και από την άλλη απαιτητικούς και παραληρηματικούς. Η υπερβολική ευκολία μας έχει δημιουργήσει την ψευδαίσθηση πως δικαιούμαστε τα πάντα χωρίς να χρωστάμε τίποτα.


Όσο τα γράφω αυτά, έρχονται στο μυαλό μου τα κινήματα «κοινωνικής δικαιοσύνης» των τελευταίων ετών και η επικρατούσα πια τάση να στρέφω το δάχτυλο σε αυτόν που κατηγορεί, ακόμα κι αν λέει την αλήθεια, παρά σε αυτόν που φέρει τις κατηγορίες. Στις μέρες μας, το να λες το προφανές θεωρείται απαράδεκτο όταν αφορά συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.

Πια επιζητούμε να διώξουμε όλα όσα μας ενοχλούν, όσο παράλογες κι αν είναι οι απαιτήσεις μας. Αντί να προσπαθήσω να χάσω λίγο βάρος, προτιμώ να σιωπήσω τα πάντα που με κάνουν πιο συνειδητοποιημένο/η για την αντιαισθητική εικόνα μου· αντί να σεβαστώ τον εαυτό μου, προτιμώ να σιωπήσω όσους μου υποδεικνύουν τα ελαφρά μου ήθη· αντί να ζητήσω βοήθεια για να κατανοήσω καλύτερα τον εαυτό μου, κατηγορώ όσους δεν αποδέχονται τις παθογένειές μου.

Και, ειλικρινά, θεωρώ πως όλος αυτός ο σάλος για το shaming και το bullying και την ταυτότητα του φύλου σου και την πολιτική ορθότητα και δεν ξέρω τι άλλο, που παρατηρείται στο εξωτερικό και έχει ήδη κάνει τα πρώτα του βήματα στην Ελλάδα, δεν είναι παρά το προϊόν της τεμπέλικης νοοτροπίας που γεννά ένας εξαιρετικά άνετος, ανώδυνος και προνομιούχος τρόπος ζωής που μας έχει στερήσει τη δυνατότητα

  • να εκτιμούμε όσα έχουμε
  • να διακρίνουμε τι είναι ουσιώδες και τι όχι, και
  • να στεκόμαστε αγέρωχοι στις πραγματικές δυσκολίες χωρίς να καταφεύγουμε σε ακραίες λύσεις και μελοδραματισμούς.