Καιρός Να Πάψεις Να Κατηγορείς τα Χρήματα

Μιας και ο ρομαντισμός έχει εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο σαν ιός που μεταφέρεται με τον αέρα, ήταν σχεδόν αναπόφευκτο στο τέλος να προσβληθώ κι εγώ. Υπήρξα αθεράπευτα ρομαντικός για χρόνια και ήταν μια σκέτη ταλαιπωρία από την αρχή μέχρι το τέλος.

Ταινίες όπως είναι οι “Τρελές ιστορίες έρωτα και φαντασίας” ή ο “Έρωτας Μετ’ Εμποδίων”, ιδωμένες δυστυχώς στα εύπλαστα νεαρά στάδια της ζωής, με έφεραν σε επαφή με ρομαντικές ιδέες όπως αυτή της πραγματικής αγάπης, των αδερφών ψυχών, του να περιμένεις τον ιδανικό σύντροφο και, επειδή επέμενα σε αυτές τις αναληθείς προσδοκίες, πλήρωσα το τίμημα ακριβά.

Ο χώρος της τέχνης και της ψυχαγωγίας, ειδικά η λογοτεχνία και αργότερα ο κινηματογράφος, εδώ και τρεις αιώνες φροντίζει να ταΐζει το κοινό με ανοησίες, με ανώφελους, βλαβερούς και ουτοπικούς τρόπους να βλέπεις και να ζεις τη ζωή.

Οπότε στην ίδια λογική, τυφλωμένος από τον αθεράπευτο ρομαντισμό μου, μια περίοδο υπήρξα παντελώς αδιάφορος για τα χρήματα.


Δε Χρειάζεται να Λιμοκτονείς για να Είσαι Καλλιτέχνης

Εκείνη την εποχή είχα προσφάτως ανακαλύψει το πάθος μου, το οποίο ήταν να γίνω συγγραφέας, και οι περισσότεροι συνήθιζαν να με κοροϊδεύουν λέγοντας ότι θα πέθαινα της πείνας. Η απάντησή μου ήταν πως “όσο κάνω αυτό που αγαπάω, δε δίνω δεκάρα για τα λεφτά. Θα ζούσα και σε χαρτόκουτο αρκεί να έγραφα”.

Πόσο αφελής ήμουν.

Και τι θα τρως, ρε πανίβλακα; Τις σελίδες σου;

Όσο σημαντική κι αν είναι η αγάπη, δεν αρκεί να γεμίσει ένα στομάχι.

Είχα την πολυτέλεια να είμαι ρομαντικός και ονειροπόλος επειδή ήμουν αρκετά τυχερός να έχω κοντά μου τους γονείς μου. Διαφορετικά θα κατέληγα κι εγώ όπως ο πρωταγωνιστής του Κνουτ Χαμσούν στην “Πείνα“.

Αυτό που δεν ήμουν σε θέση ακόμα τότε να διακρίνω ήταν ο αόρατος, αλλά χειροπιαστός τρόπος με τον οποίο όλα τα πράγματα συνδέονται.

Για να γράψεις χρειάζεσαι καθαρό μυαλό, χρειάζεσαι ιδέες, χρειάζεσαι πνευματική ενέργεια. Επίσης καλό θα ήταν να έχεις τη δυνατότητα να αποκτήσεις κάποιες εμπειρίες και οπωσδήποτε χρειάζεται να μην πρέπει να ανησυχείς για το αύριο. Χρειάζεσαι σιγουριά και σταθερότητα.

Επομένως, αυτό που χρειάζεσαι είναι να ωριμάσεις και να βρεις μια δουλειά που να πληρώνει τακτικά και συστηματικά.

Συμφωνώ, μια δουλειά σού τρώει πολλές ώρες και ενέργεια μες στη μέρα, αλλά είναι ένας συμβιβασμός που πρέπει να κάνεις. Χωρίς τις κατάλληλες θυσίες δεν μπορείς να πλησιάσεις τον στόχο σου.

Ωστόσο τώρα χάρη στη δουλειά σου βλέπεις να μπαίνουν και λίγα χρήματα στον λογαριασμό σου. Είσαι σε θέση να νοικιάσεις ένα μικρό διαμέρισμα. Μπορείς να αγοράσεις ένα ωραίο εργονομικό γραφείο και μια άνετη καρέκλα. Διαμορφώνεις σιγά σιγά το περιβάλλον σου με τέτοιο τρόπο ώστε να σε κάνει καλύτερο και πιο αποδοτικό.

Μετατρέπεις τον χώρο σου σε κάτι μοναδικό, προσωπικό και όμορφο. Αγοράζεις ένα έργο τέχνης, σώζεις ένα αδέσποτο και γίνεστε οι καλύτεροι φίλοι, παίζεις τη μουσική που σου αρέσει χωρίς έγνοιες για το ποιον θα ενοχλήσεις.

Στον χώρο σου είσαι ελεύθερος για πρώτη φορά στη ζωή σου να εκφραστείς ειλικρινά.

«Μια γυναίκα πρέπει να έχει χρήματα κι ένα δικό της δωμάτιο αν έχει σκοπό να γράψει μυθοπλασία» υποστήριζε η Βιρτζίνια Γουλφ, αλλά δε θα το περιόριζα στις γυναίκες, αν και είναι κατανοητό γιατί η Γουλφ το κάνει, δεδομένης της εποχής.

Νομίζω οποιοσδήποτε επιθυμεί να εκφραστεί καλλιτεχνικά έχει ανάγκη αυτές τις δύο προϋποθέσεις.

Ένα δωμάτιο ολόδικό σου, όπου όλα είναι όπως τα θες, όπου κανένας δεν ανακατεύει τα πράγματά σου και τις σημειώσεις σου, όπου κανένας δεν ανοίγει χωρίς σεβασμό την πόρτα όταν γράφεις, επειδή δε θεωρούν αυτό που κάνεις ως “δουλειά”.

Έχεις την ησυχία σου, την ιδιωτικότητά σου, την ανεξαρτησία σου και κανείς δε σου αποσπά την προσοχή. Πάει καιρός από την τελευταία φορά που ήσουν τόσο παραγωγικός, όχι μόνο γιατί έχεις τον δικό σου χώρο, αλλά και γιατί μια δουλειά οργανώνει και βάζει τη μέρα σου σε τάξη.

Εργάζεσαι, ας πούμε, 9 με 5, επομένως ξέρεις πως 5 με 9 είναι ώρα γραψίματος. Όταν έχεις όλη τη μέρα μπροστά σου ξεγελιέσαι πως έχεις άπλετο χρόνο στη διάθεσή σου και αναβάλλεις και κωλυσιεργείς και στο τέλος δεν κάνεις τίποτα. Αλλά όταν ξέρεις ότι έχεις μόνο πέντε ώρες να γράψεις έστω μια δυο σελίδες τότε τα πράγματα σοβαρεύουν.

Εντάξει όλα αυτά, όμως τώρα μια πλήρους απασχόλησης εργασία σε συνδυασμό με εξοντωτικές συνεδρίες γραψίματος αρχίζει να σε εξαντλεί. Χρειάζεσαι ξεκούραση και αναπλήρωση δυνάμεων.

Τώρα που έχεις χρήματα λοιπόν μπορείς να επενδύσεις σε ένα καλό στρώμα, σε ένα ανατομικό μαξιλάρι με αφρό μνήμης και σε ένα ωραίο σετ λινών κλινοσκεπασμάτων που επιτρέπουν στο σώμα σου να αναπνέει. Η ποιότητα του ύπνου σου βελτιώνεται κατακόρυφα και ξυπνάς ανάλαφρος και ανανεωμένος.

Η ποιότητα του φαγητού που καταναλώνεις επίσης αναβαθμίζεται. Δεν πας πια για τη φθηνότερη, αλλά για την πιο θρεπτική επιλογή. Η τσέπη σου το αντέχει.

Είσαι υγιής και γεμάτος ενέργεια κι αυτό φαίνεται στο δέρμα σου αλλά και στη διάθεσή σου. Κάτι τέτοιο είναι εξαιρετικά σημαντικό γιατί η διάθεση επηρεάζει την αντίληψη, και αυτό που γράφεις έστω κάποιες φορές πρέπει να σου αρέσει. Αυτό είναι που σε ενθαρρύνει να συνεχίζεις με ενθουσιασμό και πάθος.

Μια φορά στο τόσο χρειάζεται να νιώθεις πως είσαι καλός σε αυτό που αγαπάς.

Η λίστα με τα πλεονεκτήματα συνεχίζει, αλλά έχεις πιάσει, νομίζω, το νόημα.

Για να κάνεις πράγματα, χρειάζεσαι ενέργεια. Αναπληρώνεις αυτή την ενέργεια με ξεκούραση, τροφή κι έχοντας εξασφαλίσει κάποια σταθερότητα και ασφάλεια έτσι ώστε να μην ανησυχείς διαρκώς για το μέλλον, πράγμα εξουθενωτικό.

Τα χρήματα μπορούν να εγγυηθούν την εκπλήρωση αυτών των προαπαιτούμενων.

Μόνο αφού έχεις ικανοποιήσει αυτές τις βασικές ανάγκες, μπορείς να προχωρήσεις στο επόμενο στάδιο της αυτοπραγμάτωσης, όπως υποδηλώνεται από την πυραμίδα αναγκών του Maslow.

Επομένως αν θέλεις να πραγματοποιήσεις τα όνειρά σου, να πετύχεις τους στόχους σου, να χτίσεις κάτι που θα κρατήσει και να αφήσεις το στίγμα σου στον κόσμο, πρώτα πρέπει να φας.


Δεν Είναι Τα Χρήματα ο Εχθρός σου

Χωρίς σταθερή δουλειά, δικό μου διαμέρισμα και με τους γονείς μου αναγκαστικά σε έναν βαθμό ακόμα να με στηρίζουν λόγω της οικονομικής κατάστασης, έχω ειλικρινά μπουχτίσει με όλες αυτές τις ρομαντικές ανοησίες του τύπου «τα λεφτά μπορούν να αγοράσουν ένα σπίτι αλλά όχι ένα σπιτικό» ή «τα λεφτά μπορούν να αγοράσουν ένα βιβλίο, αλλά όχι γνώση» ή «τα λεφτά μπορούν να αγοράσουν ένα ρολόι αλλά όχι χρόνο».

Τι θα ‘λεγες για το ότι τα χρήματα μπορούν να σε βοηθήσουν να αγοράσεις ένα σπίτι ώστε να το μετατρέψεις στο σπιτικό σου;

Τι θα ‘λεγες για το ότι τα χρήματα μπορούν να σε βοηθήσουν να αγοράσεις ένα βιβλίο ώστε να το διαβάσεις και να πάρεις αυτή τη γνώση;

Τι θα ‘λεγες για το ότι τα χρήματα μπορούν να σου αγοράσουν χρόνο επειδή δε χρειάζεται πια να περιμένεις το λεωφορείο τώρα που έχεις το δικό σου αμάξι;

Τα χρήματα είναι απλώς το όχημα το οποίο μπορεί να σε οδηγήσει σε μια καλύτερη ζωή, αλλά εσύ παραμένεις ο οδηγός. Έχουν τη δύναμη να σε πάνε όπου θελήσεις, μόνο όμως αν τους το επιτρέψεις.

Από την άλλη βέβαια ίσως να μην είναι τόσο εύκολο. Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι κινητές αντιφάσεις. Αυτό τους καθιστά είτε υποκριτές είτε μπερδεμένες ψυχές που δεν έχουν ιδέα ποιοι είναι και τι επιθυμούν πραγματικά.

Υποστηρίζουν με απόλυτη βεβαιότητα πως τα χρήματα είναι «η ρίζα κάθε κακού», ωστόσο είναι επίσης αυτοί που αγοράζουν περισσότερα λαχεία από οποιονδήποτε και δοκιμάζουν την τύχη τους νυχθημερόν τζογάροντας.

Η αλήθεια που αρνούνται να παραδεχτούν είναι πως θα λαχταρούσαν να βρεθούν στη θέση κάποιου ευκατάστατου, να αισθανθούν την υφή των ακριβών δερμάτινων παπουτσιών του και την τέλεια εφαρμογή ενός κουστουμιού που έχει ραφτεί αποκλειστικά για σένα.

Αλλά τα θέλουν όλα εύκολα, δεν έχουν τη διάθεση να μοχθήσουν, οπότε καταπίνουν το καθησυχαστικό ψέμα πως τα χρήματα είναι κακά και διαφθείρουν, ότι σε κάνουν δυστυχισμένο, για να ελαφρώσουν λίγο το βάρος των ενοχών για τις κακές τους επιλογές και τη μέτρια ζωή τους.

Ακόμα κι αν κατάφερναν να χώσουν βαθιά το χέρι στο βάζο με το μέλι πάντως, χάρη σε κάποια αναπάντεχη κληρονομιά ή σε κέρδη από τυχερά παιχνίδια, οι πιθανότητες λένε πως μετά από λίγο καιρό θα επιστρέψουν πάλι εκεί από όπου ξεκίνησαν για έναν και μόνο λόγο:

Είναι εντελώς ανίδεοι στο πώς να διαχειρίζονται τα χρήματα σωστά και συνετά.

Γιατί τα χρήματα είναι κατά βάση ένα εργαλείο και απαιτούν κάποια επιδεξιότητα, απαιτούν κάποιες βασικές γνώσεις και σίγουρα χρειάζεται να έχεις διαβάσει το φυλλάδιο με τις οδηγίες πρώτα, όπως θα έκανες για το ψυγείο, το πλυντήριο πιάτων ή οτιδήποτε άλλο.

Τα λεφτά δεν είναι ούτε καλά ούτε κακά. Αυτό που έχει σημασία είναι το πώς τα χρησιμοποιούμε.

Το πώς τα χρησιμοποιούμε καθορίζεται με τη σειρά του από τις προκατασκευασμένες αντιλήψεις μας για τα χρήματα, από συγκεκριμένες νοοτροπίες που κληροδοτούνται, όπως γράφει και ο Robert Kiyosaki στο βιβλίο του “Rich Dad Poor Dad”, οι οποίες και σαμποτάρουν κάθε μας προσπάθεια να αποταμιεύσουμε, να επενδύσουμε και να αποκτήσουμε πλούτο.


Τι Μπορείς να Κάνεις

Υιοθέτησε τις επόμενες συμπεριφορές και ίσως αρχίζεις να βλέπεις κάποιες αλλαγές στο πορτοφόλι σου:

1) Πάψε να δαιμονοποιείς τα χρήματα

Τα χρήματα δεν είναι ο εχθρός σου. Αν τα βλέπεις έτσι τότε δυσκολεύεις την προσπάθειά σου να τα αξιοποιήσεις για μια καλύτερη και πιο αξιοπρεπή ζωή. Αν στο μυαλό σου υπάρχουν μόνο σαν ένας διαφθορέας ηθικής και χαρακτήρα τότε υποσυνείδητα θα ψάχνεις συνεχώς τρόπους να τα ξεφορτωθείς.

2) Τα μικρά και εκ πρώτης όψεως αμελητέα έξοδα, τα οποία συσσωρεύονται σε βάθος χρόνου, είναι στην πραγματικότητα σημαντικά και κάνουν τη διαφορά

Ας πούμε πως κάθε πρωί αγοράζεις έναν καφέ κι ένα κρουασάν στο δρόμο για τη δουλειά σου, πάνω κάτω 3 με 4 ευρώ. Σε ένα μήνα γίνονται 100 και σε έναν χρόνο 1200. Τώρα συγκέντρωσε όλες αυτές τις μικρές αλλά δαπανηρές συνήθειες που δεν εξυπηρετούν κανέναν απολύτως σκοπό και ίσως να γλιτώσεις από το πουθενά δύο με τρεις μισθούς το χρόνο, μπορεί και παραπάνω. Μην φτάσεις φυσικά στα άκρα και στερηθείς τα πάντα, αλλά κατανόησε πως κάποια μικροέξοδα είναι προτιμότερο να περιορίζονται, για παράδειγμα, το πολύ σε μία με δύο φορές τη βδομάδα.

3) Ξεκίνα αποταμίευση τώρα

Αυτό που εννοώ είναι το εξής: μην πετάξεις όσα έσωσες από τη διαχείριση των μικροεξόδων που αναφέραμε σε άλλα επίσης ασήμαντα πράγματα. Άνοιξε έναν καινούργιο τραπεζικό λογαριασμό αποκλειστικά για τις αποταμιεύσεις σου. Αυτό είναι άλλο ένα λάθος που κάνουν οι περισσότεροι, να έχουν έναν λογαριασμό για τα πάντα.

4) Έχε διαφορετικούς λογαριασμούς

Έναν για κάθε σκοπό: λογαριασμούς, αποταμίευση, επενδύσεις και προσωπική χρήση. Με αυτόν τον τρόπο ξέρεις τι χαλάς και πώς το χαλάς και τα έχεις όλα όμορφα και νοικοκυρεμένα.

5) Αυτοματοποίησε τα οικονομικά σου

Μερικές φορές οι πλούσιοι μένουν πλούσιοι όχι επειδή δουλεύουν πιο έξυπνα ή πιο σκληρά από σένα, αλλά γιατί έχουν κατανοήσει και αποδεχτεί πως η ανθρώπινη θέληση είναι σε γενικές γραμμές αδύναμη, οπότε φροντίζουν να αποδιώχνουν ό,τι τους βοηθά να υποκύπτουν σε καταναλωτικούς περισπασμούς. Τα λεφτά τους στέλνονται αυτομάτως στους λογαριασμούς τους πριν να έχουν την ευκαιρία να τα ξοδέψουν.

6) Το ακίνητο χρήμα είναι νεκρό χρήμα

Με το να το κρύβεις κάτω από το στρώμα, μέσα σε ένα κουτί παπουτσιών ή καταχωνιασμένο στο βάθος ενός συρταριού δε θα σου αποφέρει ποτέ περισσότερα. Ωστόσο, κάνοντας ανάληψη λίγο λίγο κάθε φορά θα έχεις πάντα όλο και λιγότερα. Πάρε κάποια συνειδητά ρίσκα κι επένδυσε. Η αλήθεια είναι πως πρέπει να είσαι διατεθειμένος να χάσεις χρήματα για να βγάλεις χρήματα.

7) Δεν είσαι οικονομικά εξασφαλισμένος επειδή έχεις μια δουλειά

Μπορεί να έχεις εξαψήφιο μισθό και πάλι να χαροπαλεύεις από μέρα πληρωμής σε μέρα πληρωμής. Στο τέλος δεν έχει να κάνει με το πόσα χρήματα μπαίνουν στο πορτοφόλι σου, αλλά πόσα μένουν στο πορτοφόλι σου.

8) Αν δεν αντέχεις να το χάσεις, τότε δεν αντέχεις και να το αγοράσεις

Πόσες φορές δεν έτυχε να αγοράσουμε κάτι απλώς επειδή είχαμε τα χρήματα; Δεν πρέπει όμως να είναι αυτό το κριτήριο μιας πιθανής αγοράς. Μόνο αν μπορείς να αντικαταστήσεις κάτι έχεις πραγματικά την ευχέρεια να το αγοράσεις. Διαφορετικά, θα είσαι νευρικός κι ευερέθιστος κάθε φορά που τα παιδιά σου παίζουν κοντά στην καινούργια σου πενηντάρα smart TV.

9) Τα χρέη δε θα φύγουν από μόνα τους

Μπορείς να κάνεις τα στραβά μάτια, αλλά κάποια μέρα θα συρθούν αθόρυβα από πίσω σου σαν βόας και θα σε στραγγαλίσουν. Η καλύτερη τακτική ωστόσο παραμένει να μην επιτρέψεις ποτέ σε ένα χρέος να υπάρξει. Είναι μια ύπουλη Λερναία Ύδρα που πετάει δύο κεφάλια κάθε φορά που κόβεις ένα. Γι’ αυτό και χρειάζεσαι τις επόμενες δύο αρετές.

10) Προσαρμόσου και μην προσκολλάσαι

Να είσαι πρόθυμος να αλλάξεις τις καταναλωτικές σου συνήθειες, επειδή οι καταστάσεις αλλάζουν, οικονομικές κρίσεις ξεσπούν και δεν μπορείς να συμβαδίζεις με τον παλιό τρόπο ζωής σου για πολύ πριν φαλιρίσεις. Θα χρειαστεί συχνά να επαναπροσδιορίσεις τις ανάγκες σου και να τις ιεραρχήσεις κατάλληλα. Γιατί, στην τελική, αυτό είναι κατά βάση το κίνητρο όλων μας στη ζωή, η προσπάθεια να ξεδιψάσουμε τις ανάγκες μας.