Γιατί Φοβόμαστε να Κάνουμε Λάθη

Και Πώς μια Λέξη Μπορεί να σε Βοηθήσει να Αλλάξεις τη Ζωή σου


Εάν οι γονείς σου ήταν λίγο ως πολύ παραδοσιακοί στην ανατροφή σου, οι πιθανότητες λένε πως εξελίχθηκες σε έναν αυτοκαταστροφικό και διστακτικό τελειομανή που τρέμει και μόνο στην ιδέα της αποτυχίας.

Μπορεί να ζούσες μαζί με αυστηρές, απαιτητικές κι αυταρχικές φιγούρες που συνεχώς προσδοκούσαν περισσότερα από σένα, που ποτέ δεν αναγνώρισαν τα κατορθώματά σου ούτε γιόρτασαν τις επιτυχίες σου, αλλά σπάνια έχαναν κάποια ευκαιρία για να σου τονίσουν τα λάθη σου και να κριτικάρουν. Δεν υπήρχε καμία απολύτως αποδοχή κι ενθάρρυνση.

Ό,τι και να έκανες ποτέ δεν ήσουν αρκετά καλός.

Η μητέρα σου ήταν νευρική κι εντελώς απρόβλεπτη στις αντιδράσεις της, αναλόγως τη διάθεσή της, και ήσουν μονίμως επιφυλακτικός κοντά της. Γινόταν υστερική με τους όχι τόσο καλούς βαθμούς σου και οι επιπτώσεις μιας ασήμαντης ακόμα και τυχαίας σκανταλιάς, όπως το να σπάσεις ένα πιάτο, ήταν πάντα δυσανάλογες με το έγκλημα.

Οπότε έμαθες να φοβάσαι τις συνέπειες.

Από την άλλη ο πατέρας σου παρουσίαζε τον εαυτό του με έναν μη ρεαλιστικό τρόπο. Περισσότερο από ένα καλό πρότυπο, περισσότερο από έναν ήρωα, παρουσίαζε τον εαυτό του σαν έναν παντοδύναμο θεό. Ισχυριζόταν πως ήταν πάντα σωστός και πως είχε πάντα δίκιο, θέτοντας πολύ ψηλά τον πήχη για σένα. Όπως και στην εβραϊκή μυθολογία, ήταν το τέλειο ουράνιο ον που δημιούργησε μια ελαττωματική ύπαρξη. Οπότε το παιδί έμεινε με την πικρή εντύπωση πως δεν είχε την πολυτέλεια να κάνει λάθος.

Έμαθες πως το να κάνεις λάθη είναι θανάσιμο αμάρτημα.

Έτσι εξηγείται γιατί φοβόσουν τόσο να σηκώσεις το χέρι σου στο σχολείο κι ας ήξερες την απάντηση.

Έτσι εξηγείται γιατί δε βρήκες ποτέ το θάρρος να προσεγγίσεις την κοπέλα των ονείρων σου και να της ζητήσεις να βγείτε.

Έτσι εξηγείται που ήσουν αναποφάσιστος και νευρικός όλη την ώρα. Διακυβεύονταν μονίμως τόσα πολλά και οι πιθανότητες για λάθος και αποτυχία σε κατέκλυζαν.


Πόσες φορές όμως πέσαμε πριν μάθουμε να περπατάμε; Πόσες φορές ξεστομίσαμε ανοησίες πριν ψελλίσουμε την πρώτη μας πραγματική λέξη;

Κάναμε χιλιάδες λάθη, αλλά μάθαμε αυτές τις δύσκολες κι απαιτητικές δεξιότητες έτσι κι αλλιώς. Γιατί δε φοβόμασταν το ενδεχόμενο της αποτυχίας τότε;

Η διαφορά έγκειται στο ότι μας φέρονταν με αγάπη και κατανόηση. Δεν υπήρχε τιμωρία, μόνο τρυφερότητα. Κανείς δεν περιμένει πολλά από ένα μωρό δέκα μηνών, έτσι όλοι ανέχονται τα λάθη του.

Ο λόγος πίσω από την επιτυχία μας ήταν απλός:

Παρά τις συνεχόμενες αποτυχημένες μας προσπάθειες, μας ενθάρρυναν να συνεχίσουμε.

Είναι αυτήν ακριβώς τη στιγμή όμως που μαθαίνουμε να περπατάμε που τα δεδομένα ανατρέπονται. Τώρα που μπορούμε να περπατήσουμε και να τρέξουμε είναι πολύ πιο εύκολο να ξεφύγουμε από το ανήσυχο βλέμμα των γονιών μας και να εκτεθούμε σε πιθανό κίνδυνο.

Δεν υπάρχει όμως άλλος τρόπος. Είναι αδύνατον να το καταπολεμήσουμε. Η παρόρμηση να εξερευνήσουμε το περιβάλλον μας και να ανακαλύψουμε τα θαύματα που κρύβονται μέσα του είναι κατακλυσμιαία.

“Η εξερεύνηση είναι στη φύση μας. Ξεκινήσαμε σαν περιηγητές και παραμένουμε περιηγητές” – Καρλ Σάγκαν

Χοροπηδάμε σε νερόλακκους, πετάμε πέτρες, λιώνουμε μυρμήγκια κάτω απ’ τα πόδια μας, ξεγυμνώνουμε λουλούδια από τα πέταλά τους. Διεξάγουμε μικρά πειράματα για να δούμε τι θα συμβεί και περιηγούμαστε μέσω δοκιμής και λάθους.  Είναι ο τρόπος που ακολουθεί και η ίδια η φύση για χιλιετίες.

“Η εξέλιξη δημιούργησε όλη τη ζωή σε αυτόν τον πλανήτη χρησιμοποιώντας μόνο ένα εργαλείο… το λάθος” – Ρόμπερτ Φορντ, Westworld 

Επιφέρουμε αταξία όπου πηγαίνουμε γιατί ο μόνος τρόπος να καταλάβουμε πως λειτουργούν τα πράγματα είναι να τα αποδομήσουμε. Καταστρέφουμε, γινόμαστε πρωτοπαλίκαρα του χάους κι επίσης ένας πολύ ενοχλητικός μπελάς για τους γονείς μας.

Έτσι, καθετί μετατρέπεται σε ένα “μη”, το να πειραματιζόμαστε -που στην ουσία σημαίνει κάνω λάθη και κρατάω σημειώσεις– χαρακτηρίζεται ως κάτι κακό και το να είσαι καλός σημαίνει να είσαι υπάκουος. Οι γονείς μας ξόδεψαν έναν χρόνο από τη ζωή τους να μας μάθουν να μιλάμε και να περπατάμε μόνο για να μας πουν ύστερα να σκάσουμε και να κάτσουμε ήσυχοι.


“Έχεις τη δυνατότητα να ζήσεις καινούργια ζωή. Δες ξανά τα πράγματα όπως τα έβλεπες, σε αυτό συνίσταται η καινούργια ζωή” – Μάρκος Αυρήλιος

Ανάμεσα στα ενθαρρυντικά πρώτα σου βήματα και στην ανάπτυξη της φοβίας σου, συγκεκριμένα πράγματα συνέβησαν με συνέπεια, στα οποία αντιδρούσες και σχημάτισες ένα μοτίβο συμπεριφοράς.

Η οικογένειά σου, το σχολείο και η κοινότητα σου επέβαλαν τις παρανοήσεις τους, τις απόψεις τους, τον διαστρεβλωμένο τρόπο με τον οποίο έβλεπαν τη ζωή. Κατέληξες ένα παράγωγο των ανθρώπων που σε περιέβαλαν και πρόβαλαν πάνω σου τις σκέψεις τους. Έγινες αυτό που νόμιζες ότι έπρεπε να γίνεις για να είσαι αρεστός και αποδεκτός.

Το να ξεπεράσεις τη φοβία σου για τα λάθη σημαίνει να ταξιδέψεις πίσω σε εκείνη την περίοδο της ζωής σου όπου τα λάθη ήταν αποδεκτά και καλοδεχούμενα, σημαίνει να ξεφοτωθείς όλα όσα έμαθες στο μεταξύ.

Για να το καταφέρεις αυτό σημαίνει να αφήσεις το ποιος νομίζεις ότι και όσα νομίζεις ότι ξέρεις.

Ξεκίνα ξανά.

Διάλεξε το ποιος θέλεις να γίνεις, χωρίς να φοβάσαι αυτή τη φορά, και κατάλαβε για άλλη μια φορά αυτό που ήδη γνώριζες από τη νηπιακή σου ηλικία.

Δεν υπάρχουν λάθη, μόνο μαθήματα.

Απόβαλε την πρώτη λέξη από το λεξιλόγιό σου και αντικατάστησέ τη με τη δεύτερη και παρατήρησε τη ζωή σου αυτόματα να ανοίγει την πόρτα σε νέες εμπειρίες κι ευκαιρίες.

Όταν το μόνο που υπάρχει είναι μαθήματα, ανακαλύπτεις ένα επιμύθιο για κάθε περίσταση. Αντί να αναλώνεσαι στο τι έκανες λάθος ή θα μπορούσες να είχες κάνει διαφορετικά, ψάχνεις τους τρόπους με τους οποίους έγινες καλύτερος και δυνατότερος. Καθετί λειτουργεί προς όφελός σου, οποιοσδήποτε μετατρέπεται σε έναν εν δυνάμει δάσκαλο από τον οποίο μπορείς να διδαχτείς.

Εφόσον το να κάνεις λάθη δεν είναι πια κάτι τραγικό κι επονείδιστο, γίνεται πιο ανεκτικός και συμπονετικός προς τους άλλους, αλλά και προς τον εαυτό σου.

Μαθαίνεις να αγαπάς τον εαυτό σου.

Επίσης μαθαίνεις να ακούς και να δίνεις προσοχή. Οπότε εξελίσσεσαι σε έναν εξαιρετικό συνομιλητή. Οι άνθρωποι θέλουν να κουβεντιάζουν μαζί σου, να κάνουν παρέα μαζί σου. Η κοινωνική σου ζωή βελτιώνεται. Τελικά βελτιώνεται και η σεξουαλική σου ζωή.

Με το να είσαι πιο παρατηρητικός και ανοιχτός αποκτάς επιπλέον τη δυνατότητα να εντοπίζεις τα παθολογικά ή τουλάχιστον τα όχι τόσο αποδοτικά κομμάτια της ζωής σου. Από τη στιγμή που παύεις να εθελοτυφλείς σε όσα χρειάζονται επισκευή, αρχίζεις να τα φτιάχνεις. Μέρα με τη μέρα, μια μικρή πράξη μετά την άλλη, η ζωή σου γίνεται λιγότερο χαοτική και πιο όμορφη.

Η διάθεσή σου σταδιακά αλλάζει σε θετική. Το “όχι” μετατρέπεται σε “γιατί όχι”. Κάτι τέτοιο αυξάνει τα ρίσκα που παίρνεις, οπότε αυξάνει και τις πιθανότητές σου για κέρδος. Αυτή είναι η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στους τυχερούς ανθρώπους και τους άτυχους, τους πετυχημένους και τους αποτυχημένους. Αν δεν σε νοιάζει τόσο το να πάει κάτι λάθος ή να είναι τέλειο, τότε ενεργείς, και τίποτα δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς πράξη. Το να ονειρεύεσαι είναι όμορφο, αλλά όχι αρκετό από μόνο του.

Έτσι ξεκινάς να κινείσαι και να ανακαλύπτεις τον κόσμο. Γίνεσαι αυτό που πάντα προοριζόσουν, ένας εξερευνητής. Τώρα που βρίσκεσαι σε αρμονία με την πραγματική σου φύση, αποκτάς επιτέλους την εσωτερική γαλήνη που πάντα λαχταρούσες.

Καθόσο εξερευνάς, αρχίζεις να διακρίνεις βουνοκορφές στον ορίζοντα. Είναι οι στόχοι σου και βάζεις πλώρη για εκεί.

Η ζωή σου επιτέλους αποκτά νόημα και σκοπό.

Και όλα αυτά, απλώς επειδή επέλεξες να πεις “θα διδαχτώ ένα σημαντικό μάθημα” αντί για “θα κάνω ένα τραγικό λάθος”.